Wat is het JKP en hoe vergelijk je leningen ermee?

Wie leningen vergelijkt, komt onvermijdelijk drie letters tegen: JKP. Het jaarlijks kostenpercentage is de maatstaf die de wet oplegt om de kostprijs van een krediet uit te drukken. In dit artikel lees je wat het JKP precies omvat, waarom het de eerlijkste basis is om leningen naast elkaar te leggen en waarom een 'vanaf'-tarief iets anders is dan het JKP uit een representatief voorbeeld.

Wat is het JKP?

Het JKP, voluit jaarlijks kostenpercentage, drukt de totale kostprijs van een krediet uit als een percentage op jaarbasis. Het is dus meer dan alleen de rente. Het JKP neemt ook de kosten mee die je verplicht moet betalen om het krediet te krijgen, en houdt rekening met het ritme waarin je terugbetaalt.

Het JKP is geen Belgische uitvinding: de berekening is Europees geregeld, zodat elke kredietgever in de Europese Unie op dezelfde manier rekent. In België staat de verplichting om het JKP te vermelden in Boek VII van het Wetboek van economisch recht. Daardoor kan je een lening bij een bank, een online kredietgever of een kredietgever die via winkels werkt, rechtstreeks met elkaar vergelijken.

Wat zit er in het jaarlijks kostenpercentage?

In grote lijnen bestaat het JKP uit twee delen:

• De debetrentevoet. Dat is de rente die de kredietgever aanrekent op het geleende bedrag. Bij een lening op afbetaling ligt die rentevoet doorgaans vast voor de hele looptijd.
• De verplichte kosten. Denk aan dossierkosten of andere kosten die je moet betalen om de lening te krijgen. Ook de kosten van een verplichte bijkomende dienst, zoals een verzekering die de kredietgever als voorwaarde stelt, horen erbij als die kosten vooraf bekend zijn.

Kosten die je kan vermijden, zoals een vergoeding voor een laattijdige betaling, zitten niet in het JKP. Een verzekering die je vrijwillig afsluit, zoals een facultatieve schuldsaldoverzekering, telt evenmin mee. Moet je een bijkomende dienst verplicht afnemen en kan de kost ervan niet vooraf worden bepaald, dan moet de reclame dat volgens de wet duidelijk vermelden, samen met het JKP.

Debetrentevoet en JKP: wat is het verschil?

Je ziet bij een lening vaak twee percentages staan. De debetrentevoet is de 'kale' rente. Het JKP is de debetrentevoet plus de verplichte kosten, omgerekend naar een jaarpercentage. Rekent een kredietgever geen bijkomende kosten aan, dan liggen beide dicht bij elkaar. Zijn er wel kosten, dan ligt het JKP hoger dan de debetrentevoet. Wie alleen naar de rentevoet kijkt, ziet dus niet het volledige plaatje.

JKP berekenen: hoe werkt dat?

Het JKP berekenen doe je in de praktijk niet zelf. De formule is wettelijk vastgelegd en houdt rekening met alle bedragen die op verschillende momenten van en naar de kredietgever stromen: het bedrag dat je ontvangt, elke afbetaling en elke kost. Het JKP is het percentage waarbij de waarde van wat je ontvangt gelijk is aan de waarde van alles wat je terugbetaalt. Omdat het tijdstip van elke betaling meetelt, is dat een berekening voor een rekenprogramma, niet voor een kladblok.

Wat je wel zelf kan doen: de bedragen controleren die het JKP bepalen. Bekijk bij elke offerte drie dingen:

1. het bedrag dat je effectief ontvangt;
2. het maandelijkse aflossingsbedrag en het aantal maanden;
3. het totaal terug te betalen bedrag.

Het verschil tussen wat je terugbetaalt en wat je ontvangt, is de totale kostprijs van je krediet in euro. Met de leningsimulator zie je per kredietgever zowel het JKP als die totale kostprijs voor het bedrag en de looptijd die jij kiest.

Waarom het JKP de basis is om te vergelijken

Omdat alle verplichte kosten erin zitten en iedereen dezelfde rekenregels volgt, is het JKP de eerlijkste manier om leningen te vergelijken. Twee leningen met dezelfde debetrentevoet kunnen een verschillend JKP hebben als de ene kredietgever dossierkosten aanrekent en de andere niet.

Toch zijn er twee kanttekeningen:

• Vergelijk gelijke situaties. Het JKP hangt af van het bedrag en de looptijd. Vergelijk dus altijd leningen voor hetzelfde bedrag en dezelfde duur.
• Kijk ook naar het totaalbedrag. Een langere looptijd verlaagt je maandlast, maar je betaalt langer rente. Het JKP kan dan gelijk blijven terwijl de totale kostprijs in euro stijgt.

De overheid legt bovendien maximale JKP's vast per soort krediet en per schijf van het kredietbedrag. Een kredietgever mag die maxima niet overschrijden. De FOD Economie publiceert de geldende maxima op haar website.

Vanaf-tarief versus representatief JKP

Bij het vergelijken kom je twee soorten JKP tegen. Het is belangrijk om ze uit elkaar te houden.

Het vanaf-tarief

Sommige kredietgevers werken met een tarief op maat. Welk JKP je krijgt, hangt dan af van de beoordeling van je aanvraag: je inkomen, je vaste lasten, je lopende kredieten. Het tarief dat de kredietgever publiceert als 'vanaf', is het laagste tarief dat hij toekent. Je eigen tarief kan hoger liggen. Op onze site staat er bij zo'n tarief altijd uitdrukkelijk 'vanaf' bij.

Het representatieve JKP

Wie in reclame een rentevoet of een kostencijfer vermeldt, moet volgens de wet ook een representatief voorbeeld geven: een concreet rekenvoorbeeld met onder meer de kredietvorm, het kredietbedrag, de looptijd, de debetrentevoet, het JKP, de maandelijkse afbetaling en het totaal terug te betalen bedrag. Dat voorbeeld is gebaseerd op een bedrag dat representatief is voor het aanbod van de kredietgever. Kredietgevers met een tarief op maat berekenen dat voorbeeld soms tegen hun maximumtarief, zodat je ziet wat het in het ruimste geval kan kosten.

Zo ziet zo'n productkaart met vanaf-tarief en representatief voorbeeld eruit, voor een persoonlijke lening uit onze vergelijking:

Meer over de kredietgever achter dit voorbeeld lees je op onze pagina over mozzeno.

Zo gebruik je het JKP in de praktijk

Een paar vuistregels helpen je om het JKP goed te gebruiken:

• Zet leningen van dezelfde soort naast elkaar. Een autolening, een renovatielening en een persoonlijke lening hebben elk hun eigen voorwaarden. Op onze vergelijkingspagina's, zoals persoonlijke leningen vergelijken, staan ze per soort gegroepeerd.
• Let op het woord 'vanaf'. Een vanaf-tarief is een ondergrens, geen belofte. Je definitieve JKP lees je in het kredietaanbod.
• Lees het representatieve voorbeeld. Het toont een realistisch scenario met alle kerncijfers samen.
• Vergelijk ook het totaal terug te betalen bedrag voor jouw bedrag en jouw looptijd.
• Vraag de Europese standaardinformatie. Voor je een kredietovereenkomst sluit, moet de kredietgever je dat formulier bezorgen. Daarin staan het JKP en alle kosten voor jouw situatie.

Een laag JKP is geen reden om meer te lenen dan nodig. Leen alleen wat je nodig hebt en wat je kan terugbetalen.

Kort samengevat

Het JKP is de totale kostprijs van een krediet, uitgedrukt als jaarpercentage, inclusief de verplichte kosten. Omdat alle kredietgevers het op dezelfde manier berekenen, is het de beste basis om leningen te vergelijken, op voorwaarde dat je hetzelfde bedrag en dezelfde looptijd vergelijkt. Maak daarbij een onderscheid tussen een vanaf-tarief, dat afhangt van je profiel, en het JKP uit het representatieve voorbeeld, en kijk ook altijd naar het totaalbedrag in euro.